Posts

कलामा वातावरणको चिन्ता -एससी सुमन

Image
  पूरै संसार मरुभूमिलाई हरियालीमा परिणत गर्न लागिपरेको छ । हामीचाहिँ मरुभूमीकरणतर्फ उन्मुख भइरहेका छौँ । भएको हरियालीसमेत संरक्षण गर्न नसकेर चुरे विनाशले बाढी, पहिरोसँगै तराईमा बर्सेनि डुबानमा परीरहेका छौँ । वन विनाश, गिट्टी, बालुवा, ढुंगा र खनिज पदार्थको अत्यधिक दोहन, वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन नगरी विकासका काम गर्दा भएका दुष्परिणामले चुरे थिलथिलो अवस्थामा पुगेको छ आज चुरे बहस चलिरहँदा कुनै समयमा नेपाल सरकारले राष्ट्रपति चुरे संरक्षण कार्यक्रमलाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना घोषणा गरेको थियो । तत्पश्चात निजगढ विमानस्थललाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना घोषणा ग¥यो । पुनः चुरे–भावरलाई संवेदनशील क्षेत्र भनि घोषणा गरियो । घोषणै–घोषणाको बीच विकासका नाममा यति ठूलो विनाशको परियोजनाबारे केही प्रश्नहरू तेर्सिएका छन् । केही वर्षयता चुरे क्षेत्रमा जथाभावी खनिएका सडकले निम्त्याएका पहिरो, मूल सुक्ने समस्या, आसपासका बस्तीमा खानेपानीको चरम अभाव, नदीजन्य सामग्रीको अवैध र अनियन्त्रित उत्खनन्जस्ता समस्या बढ्दै गएको छ । विद्यालयदेखि नै कण्ठस्थ पारेको ‘नेपाल कृषिप्रधान देश हो’ र ‘हरियो वन नेपालको धन’ सँगै थपिएको...
Post a Comment
Read more

मिथिला सीतारामकथा: एससी सुमन

Image
  Title: "Janakpur Kathaa"। Size: 36" X 24" ।Medium: Acrylic on Nepali paper । Year: 2025 मिथिला आज विश्व मानचित्रमा राजनीतिक सीमाभित्र नदेखिए पनि यसको सभ्यता, संस्कृति र चेतनामा अझै जीवन्त छ । विष्णुपुराण को ‘मिथिला माहात्म्य खण्ड’ मा जसको उल्लेख यस प्रकार उल्लेख गरिएको छ- "कौसिकी तु समारभ्य गण्डकीमधिगम्य वै । योजनानि चतुर्विंशदयामः परिकीर्तितः ।।१२।। गंगाप्रवाहमारभ्य यावत् हैमवतं वनम् । विस्तारः षोडशः प्रोक्तो देशस्य कुलनन्दनः ।।१३।। (‘प्रेमनिधि’, ... १२) । अर्थात् पूर्वमा कोसीदेखि पश्चिममा गण्डकीसम्म छयानब्बे कोस तथा दक्षिणमा गंगादेखि उत्तरमा हिमालय प्रदेशको वनसम्मको ६४ कोसको भू भाग मिथिला वा मिथिलाञ्चल हो। जसको राजा जनक भए । मिथिला राज्यको राजधानी  जनकपुर भयो ।  जहाँ राजा जनक को छोरी सीता को विवाह अयोध्य्या का राजा दशरथ संग भयो । यही जीवन्तताको कलात्मक अभिव्यक्ति मिथिलाका प्रसिद्ध चित्रकार एससी सुमनको चित्र “जनकपुर कथा” मा सशक्त रूपमा उजागर भएको छ । यो चित्र केवल रङ र रेखाको संयोजन होइन, मिथिलाको ऐतिहासिक गौरव, सांस्कृतिक चेतना र वर्तमान यथार्थको समग्र आख्य...
Post a Comment
Read more

रेखामा ध्यान, यात्रामा शान्ति: मिथिला ब्रह्माण्डको तीर्थयात्री कथा - एससी सुमन

Image
आजको विश्व बारुदको गन्धले होइन, करुणाको सुवासले बाँच्न खोजिरहेको छ । युद्ध, द्वन्द्व, असहिष्णुता र विभाजनले थिलथिलो बनेको मानव चेतनालाई शान्तिको सहारा चाहिएको यो घडीमा, कहिले अमेरिका भरि पदयात्रा गरिरहेका बौद्ध भिक्षुहरू, तिनका साथमा लंगडाउँदै पनि नछुट्ने कुकुर अलोका, त कहिले क्यान्भासमा कोरिएका सिद्धार्थका पदचिन्हहरू, यी सबै एउटै प्रश्न सोधिरहेका छन, के मानव अझै पनि शान्ति रोज्न सक्छ ? फोटो: स्रोत गुगल अमेरिकाको दक्षिण क्यारोलिनामा अलोकाको सफल शल्यक्रिया केवल एउटा पशु उपचारको खबर मात्र होइन; यो करुणा, सहअस्तित्व र अहिंसाको जीवित प्रतीक हो । टेक्सासदेखि वाशिङ्टन डी.सी. सम्मको “शान्तीको लागि यात्रा” मा सहभागी भिक्षुहरू र तिनको निस्वार्थ यात्राले आजको यान्त्रिक संसारलाई स्मरण गराउँछ ।  शान्ति कुनै नारा होइन, निरन्तर अभ्यास हो । यही अभ्यासलाई दृश्य भाषामा उतार्ने प्रयास हो, सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरी, बबरमहलस्थित मिथिला चित्रकलाका कलाकार  एससी सुमनको मिथिला कसमसको सातौं शृङ्खला जर्नी आफ ए पिलग्रीम चित्रकला प्रदर्शनी सम्पन्न भएको छ । मिथिला कला : लोकबाट लोकातीत चेतनासम्म मिथिला कला पर...
Post a Comment
Read more

Pilgrimage to the Mithila Cosmos

Image
  Pilgrimage to the Mithila cosmos Indigenous art form from Mithila gets an added new dimension at ongoing exhibition 16 December 2025 Sudiksha Tuladhar   Mithila art has represented Nepal’s indigenous culture, passing down through generations in the Madhes. Now, noted artist S C Suman explores this tradition with a bit of modern touch that gives it added relevance. Each of his paintings at the ‘Mithila Cosmos VII: Journey of a Pilgrim’ exhibition at Siddhartha Art Gallery exudes culture, colours and feminism, but with added improvisations that make it contemporary. “Mithila is an art form that is mostly used by women. Women have been the ones who preserve culture and pass it to other people and upcoming generations. The art form is what it is today because of women,” explains Suman. Inaugurating the exhibition on oMonday, art historian Julia Llyod Williams spoke fondly of Nepal and Mithila art, relating how she once bought a Mithila painting she liked without knowing its hist...
Post a Comment
Read more

Mithila Folk: Sculpture Art’s Beauty

Image
  Mithila Folk: Sculpture Art’s Beauty Sama Chakewa November 6, 2025 Guest Contributor 59 In today’s modern age of rapid development, traditions based on ancient myths and folk tales still remain alive in various communities and regions. Because of this, the festival known as “Sama‐Chakewa”, which has been observed since the  Dvāpara Yuga , is celebrated in the Mithila region and also in other parts of  Āryāvarta . It is observed in states like Mithila, Magadha, Vaiśālī, and Paṭaliputra, i.e., in the Tarai–Madhesh of Nepal, as well as in Bihar, Jharkhand, and parts of Uttar Pradesh in India. Among the many religious and spiritual‐cultural festivals celebrated in Nepal,   Sama‐Chakewa  is one of the most popular. In this festival, both married and unmarried sisters take on the role of “Sama” to wish longevity to their brothers. The festival reflects the immense love and boundless affection between brother and sister. It includes the following religious, cultural,...
Post a Comment
Read more